Leiderschap begint met Focus. In Alice in Wonderland staat het al: als je niet weet waar je naar toe gaat, is elke weg goed. Maar wat is het dan? Focus. Het lijkt zo evident. We spreken van focus als we weten waar we heen gaan en richting hebben op ons pad of naar ons doel. Simpel, toch? Daar hoef je geen geleerde voor te zijn! En toch ben ik hem wel eens kwijt. Een paar voorbeelden waarin mijn leven wat anders liep dan ik had ‘bedacht’:
1996: ik nam mij voor een weekend te gaan bezinnen op mijn toekomst: mijn vriendje kwam in het ziekenhuis met hersenletsel
1999: ik nam mij voor naar Rotterdam te verhuizen en daar rustig mijn leven te gaan plannen: ik werd ziek en zat maanden burn-out thuis
2004: ik nam mij voor 4 maanden op Schiermonnikoog te gaan zitten en te bezinnen op mijn bedrijf: ik raakte zwanger van Benjamin
2008: ik nam mij voor om nu dan eindelijk tijd te maken: er brak een crisis uit en alle zeilen moesten bij
Vaak heb ik gedacht: zie je wel, voor focus heb ik geen tijd. Vooral in periodes waarin ik het veel te druk heb met overleven. Met zorgen voor de basisdingen. Ik was er van overtuigd dat ik dan daarna, als alles voorbij is, wel eens ging zitten voor mijn focus….. Dat is een verleidelijke gedachte, zeker gezien de omstandigheden die zich wel eens voordoen in mijn woelige leven. En als ik even dieper kijk zit het anders. Het leven is woelig. Het gaat en komt, en mijn scheepje vaart waar het vaart. Natuurlijk is het soms heel handig om midden in een storm even te gaan bijliggen op de wind, en dan later je koers weer terug te vinden naar je doel. Maar wat ik van nature deed was steeds een moment prikken waarop ik mijn doel zou gaan bepalen, en dan -als dat om een of andere reden niet doorging- maar paniekerig ronddobberen. Ik zeg het wat overdreven, ik heb goed leren overleven in paniek, maar het is natuurlijk een illusie dat je buiten het leven ergens tijd moet maken om een focus en een doel te kiezen. Die komen juist van binnenuit. Die zijn er allang, je hoeft ze niet te zoeken, je hoeft er alleen maar naar te luisteren.
Waarom is dat dan zo moeilijk? En waarom is het zo verleidelijk om een focus te zoeken, buiten jezelf? Om ‘ervoor te gaan zitten’? Om te zeggen: wat er nu gebeurt is ‘overmacht’, ik stel mijn eigen dingen maar weer even uit.
Als ik kijk naar de mensen om mij heen, en de mensen waar ik mee gewerkt heb, als ik kijk in mijn eigen leven, dan zie ik dat we ontzettend graag willen ‘bepalen’ hoe het leven zal zijn. We willen voorspellen, zekerheid, risico’s calculeren, weten waar we aan toe zijn, prognoses maken, meten hoe succesvol we zijn ten opzichte van onze verwachtingen. We willen heel graag een maakbare wereld waarin we zelfs de verrassingen nog zelf plannen. En dan geven we ‘het leven’ de schuld als het anders loopt, en zoeken we troost in de ‘overmacht’.
Rationeel weten we maar al te goed dat het leven is zoals het is. Rationeel weten we dat we best kunnen plannen, best doelen kunnen stellen, maar alleen achteraf terugkijkend kunnen zien of weten hoe het leven werkelijk is. En juist dat onverwachte maakt het leven ook mooi en de moeite waard. Juist het idee dat er ook onverwachts iets moois op ons pad kan komen; precies die goed baan, die vrouw, die man, die advertentie. Juist op het moment dat alles ineens ‘toevallig’ voor ons lijkt te zijn, dan ervaren we hoe fijn het is dat het niet zo voorspelbaar is. Die kant omarmen we maar al te graag.
Als het leven werkelijk zo maakbaar zou moeten zijn als we soms denken te willen, dan gaat die kant er ook vanaf, en dat zou ik persoonlijk wel erg jammer vinden. Als we echt ons leven zelf vorm willen geven, en aan het roer van ons eigen schip willen staan, dan moeten we dus een manier vinden om mee te bewegen met hoe het leven zich nu eenmaal aan ons voordoet, met alle consequenties van dien. Ieder moment haalt de wereld ons in en daarin moeten we leren bewegen, en leren mee te bewegen. Contact met onze focus, ons doel, en tegelijk volop waarnemend wat zich hier en nu aan ons voordoet. Dat is wat het van ons vraagt. Niet het ‘kiezen van een moment om te plannen’. Niet ‘de omstandigheden veroordelen’, maar vol waarnemen wat er is, en daarin vertrouwen dat onze bewegingen ons verder brengen op onze reis.
Wat we ook kunnen leren en hoeveel we ook weten, er blijven altijd vragen. Het worden er zelfs steeds meer naar mate je er meer oplost. Het gaat er niet om daar een antwoord op te vinden, het gaat erom hoe we kunnen leven met die vragen terwijl we er GEEN antwoord op hoeven of kunnen vinden.
Het is dan ook de vraag of ik mijn doel of focus ooit ben kwijt geweest. Het is veel meer de vraag of ik er wel gehoor aan gaf. En of ik de dingen zo vormgaf dat ik het meest gericht ernaar leefde. Het is niet de vraag of er focus was, het is de vraag of ik contact had met mijn focus. Terugkijkend is het volkomen helder hoeveel deze periodes mij gebracht hebben, en hoe ik daarin geleerd heb wat ik nodig had om mijn eigen pad te kunnen gaan. Een ongebaand pad is pas zichtbaar als je terugkijkt. Leiderschap is dan ook voor mij ‘gehoor geven aan het doel, ondanks dat je de weg (nog) niet kunt zien’.
Maar HOE dan??! En wederom blijkt de waarheid verbluffend eenvoudig en simpel: de wetenschap dat de focus er ALTIJD IS geeft rust. Je hoeft hem niet aan te brengen, niet te zoeken, niet vorm te geven, je kunt hem zelfs niet kwijtraken! En gek genoeg geeft dat dan weer de rust om gewoon door te lopen, en te blijven bewegen. Het geeft vertrouwen dat de weg zich wel zal ontvouwen, maar alleen als ik mijn stappen blijf zetten. Voetje voor voetje, wetend dat het doel er allang is, ook al kan ik het niet altijd zien. Kortom, een briefje op de spiegel – je kunt niets kwijtraken wat stevig in jezelf verankerd is, je hoeft er alleen maar rust en tijd voor hoeft te nemen en het zal zichzelf weer tonen- zo’n briefje, driemaal daags lezen en veel lieve mensen om je heen, dat is voldoende. De wetenschap dat deze weg voor alle mensen gelijk is, waar ook ter wereld, dat is het grootste cadeau dat ik de afgelopen maanden heb gekregen. Het weten dat leiderschap gaat over jezelf tonen, dat jezelf tonen vraagt om er echt te zijn, en dat er echt zijn vraagt om alles in te brengen wat er is; ook als dat even vooral is ‘ik weet het niet’.
Ik wens iedereen een mooie maand vol bezieling toe en een prachtige jaarwisseling!
Harte groet,
Suze
